KLİNİK KİMYA
Klinik biyokimyasal verilerin elde edilmesi, kullanılması ve yorumlanması
Klinik biyokimyasal araştırmalar tıpta çeşitli amaçlar için yaygın olarak kullanılmaktadır. Daha bilinen araştırmaların çoğu, bir vücut sıvısındaki, genellikle serum (veya plazma) veya idrardaki bir maddenin ölçülmesini içerir.
Diğer sıvılar üzerinde de tahliller yapılabilir, örn. omurilik sıvısı, parasentez yoluyla elde edilen sıvı, bağırsak salgıları ve dışkıları ve vücut dokularının biyopsi örneklerinde yer alır.
Çoğu klinik biyokimyasal araştırmanın sonuçları, kantitatif olarak bir konsantrasyon olarak veya sıklıkla enzim ölçümleri durumunda bir aktivite olarak ifade edilir. Moleküler genetik analiz, giderek klinik biyokimyasal laboratuvarların repertuarının bir parçası olmasına rağmen, bu bölümde tartışılmamaktadır.
Ama öyle mi? Bu ifadeleri biraz ayrıntılı olarak inceleyelim. Serum sodyum konsantrasyonu normal aralıkta olabilir, ancak bu, ince bir sodyum veya su homeostaz anormalliğinin mevcut olma olasılığını dışlamaz, ne de bireyin mutlaka sağlıklı olduğu anlamına gelmez.
Tersine, bir bireyin serum sodyum konsantrasyonunun 147 mmol/l olduğu bulgusu, mutlaka bir sodyum veya su homeostazının mevcut olduğu anlamına gelmez: aslında, birey tamamen sağlıklı olabilir.
Bu ifadeler, bu bölümün ilerleyen kısımlarında tartışılacağı gibi, ölçülen bir değer referans aralığının sınırlarından ne kadar uzaksa, 'normal' bireylerin %5'inin referans aralığının dışında değerlere sahip olmasının bekleneceği gerçeğinden kaynaklanmaktadır. patolojik öneme sahip olması daha olasıdır.
Bir sonucun bir referans aralığı ile karşılaştırılması, ölçüm bir bireyde ilk kez yapıldığında değerli olabilir. Uygulamada, ölçümler genellikle tekrar tekrar yapılır, örn. bir durumun ilerlemesini veya tedaviye yanıtı belirlemek için.
Belirli bir ölçülen değer daha sonra önemli bir değişikliğin meydana gelip gelmediğini görmek için öncekiyle karşılaştırılabilir. Ancak, örneğin, bir günde 145 mmol/l'lik bir serum sodyum konsantrasyonunun, önceki günkü 147 mmol/l'den önemli ölçüde farklı olup olmadığı (yani, gerçekten fizyolojik veya patolojik bir değişikliği temsil ediyor) olup olmadığı, güvenilirliği hakkında bilgi sahibi olmayı gerektirir. sadece analitik kalite açısından değil, aynı zamanda in vivo sodyum konsantrasyonunu etkileyen herhangi bir biyolojik varyasyon hakkında da veriler.
Son olarak, analiz edilecek numune, analizden önce sodyum konsantrasyonunu etkilemeyecek şekilde toplanmaz ve işlenmezse, çıkarılan sonuçlar güvenilmez olacaktır.
Klinik Biyokimya Ders Notları pdf
Klinik Biyokimya pdf
Klinik Biyokimya testleri
Klinik kimya Analizörü
Klinik Biyokimya Uzmanı
Klinik Biyokimya Nedir
Klinik Biyokimya Laboratuvarında yapılan analizler
Klinik Biyokimya Laboratuvarı pdf
Okuyucular, klinik biyokimyasal verilerden herhangi bir sonuç çıkarılıp çıkarılamayacağı konusunda endişe duymasınlar (ya da daha da kötüsü, bu konuların önemsiz ve önemsiz olduğu gerçeğini görmezden gelebilirler), laboratuvar personelinin bu konuda önemli çabalar sarf ettiği vurgulanmalıdır. sağladıkları verilerin güvenilir, yani doğru (söz konusu değişkenin gerçek bir ölçüsü) ve kesin (tekrarlanabilir) olduğundan emin olun.
Analitin klinik olarak faydalı bir konsantrasyon aralığında ölçülebilmesi ve sonuçların klinik yönetimi bilgilendirmek için kullanılmak üzere yeterince hızlı bir şekilde elde edilebilir olması da önemlidir. Bunu başarmak için uygun metodoloji ve enstrümantasyon ve kaliteyi en üst düzeye çıkarmak için tasarlanmış prosedürlere bağlılık gerekir.
Bununla birlikte, klinik biyokimyasal laboratuvar verilerinin kullanıcılarının, klinik olarak maksimum düzeyde elde etmeleri isteniyorsa, hata kaynaklarının (tümü laboratuvarda olmayan) ve sonuçların yorumlanmasındaki tuzakların farkında olmaları yine de önemlidir.
Bu bölümün geri kalanının çoğu iki bölüme ayrılmıştır: ilk bölüm örnek toplama ve analizi ile ilgilidir; ikincisi biyokimyasal verilerin kullanımları ve yorumlanmasıdır.
Örnek toplama ve analiz
Sonuçların kalitesini etkileyebilecek faktörler geleneksel olarak analitik öncesi, analitik ve analitik sonrası olarak ayrılır, yani sırasıyla numune analiz edilmeden önce, analiz sırasında ve sonuçlar oluşturulduktan sonra ortaya çıkar.
Ön analitik faktörler
Biyokimyasal değişkenler birçok fizyolojik değişkenden etkilenebilir. Ayrıca tüm biyokimyasal değişkenler rastgele biyolojik varyasyona tabidir.
Bazıları için, özellikle sıkı geribildirim kontrolüne tabi olanlar için, ör. Plazma kalsiyum konsantrasyonu, bu varyasyon küçük olabilir, ancak diğerleri için sonuçları yorumlarken dikkate alınması gereken önemli bir faktör olabilir.
İlaçların in vivo biyokimyasal değişkenler üzerindeki etkisi, pratikte önemli örneklerin sayısı nispeten az olmasına rağmen potansiyel olarak büyük bir problemdir. Diüretiklerle tedavi edilen hastalarda sıklıkla görülen hipokalemi de bunlardan biridir.
İlaçların etkisini değerlendirmek için sıklıkla biyokimyasal ölçümler de yapılır, örn. hipoglisemik ajanlarla tedavi edilen diyabetli hastalarda glukoz ve glikolize hemoglobin ölçümü. İlaçlar ayrıca potansiyel bir analitik hata kaynağı olabilir: ör. prednizolon birçok immünolojik testte kortizol ile çapraz reaksiyona girer.
Son olarak, yanlış numune toplama nedeniyle analitik öncesi hatalar meydana gelebilir, örn. Glikolizi engellemek için florür içeren bir kapta toplanmayan bir kan örneğinde glikoz ölçümü veya işleme, örn. hemolize veya suyun buharlaşmasına neden olur.
Tüm laboratuvarlar, toplanacak numunenin türü ve uyulması gereken özel koşullar hakkında bilgileri içermesi gereken el kitapları yayınlar.
İstisnai olarak, numunelerin yanlış tanımlanması nedeniyle hatalar ortaya çıkabilir. Bunu önlemek için aşırı uyanıklık gereklidir. Talep formları düzgün bir şekilde doldurulmalı ve hastayla eşleştirilmeli ve numuneler işlemenin tüm aşamalarında pozitif olarak tanımlanmalıdır, örn. analiz için serumun ilk (birincil) kaptan ikinci bir kaba aktarılması gerekiyorsa.
Birçok hastane ve klinikte kan ve diğer numuneler eğitimli hemşireler veya flebotomistler tarafından toplanır. Birçok laboratuvar, numunelerin doktorlar tarafından alınması durumunda hataların meydana gelme olasılığının daha yüksek olduğunu tespit etmektedir. Klinik tıpta olduğu gibi laboratuvar tıbbında da, karmaşık prosedürler kadar basit görünen prosedürlere de özen göstermek iyi bir uygulamadır.
Analitik Faktörler
Laboratuvar prosedürlerinin ayrıntılı bir tartışması bu bölümün kapsamı dışındadır. Laboratuvarların kabul edilebilir iç kalite kontrol ve dış kalite güvence prosedürleri kullanması CPA(UK) Ltd (Klinik Laboratuvar Akreditasyonu) tarafından akreditasyon şartıdır. Sonuçların kalitesini etkileyebilecek problemler, bireysel analitik tekniklerle ilgili bölümlerde tartışılmaktadır.
Nitroselüloz membran, antikorun membrana sabitlenmiş antijenlere bağlanmasına izin vermek için hastanın serumu ile inkübe edilir. Enzim etiketli anti-insan immünoglobulin daha sonra ELISA’dakine benzer bir prensipte eklenir. Uygun yıkama adımları dahildir. Substratın eklenmesi üzerine, spesifik antikorun mevcut olduğu antijen bantları görünür hale gelir.
Teknik, tek viral veya bakteriyel proteinlere karşı antikor veya antijenik epitopların tespit edilebilmesi bakımından benzersizdir, bu nedenle testi çok spesifik hale getirir. HIV ve hepatit C virüsü için doğrulayıcı testler olarak ve Lyme hastalığının teşhisi için yaygın olarak kullanılmaktadırlar.
Antikor Avidite Testleri
Seroloji ile enfeksiyonun zamanlamasına yardımcı olmak için IgG antikorunun aviditesini ölçmek için teknikler geliştirilmiştir. Düşük aviditeli antikor, başlangıçta birincil enfeksiyondan sonra üretilirken, yüksek aviditeli antikor, yeniden enfeksiyon veya nüksetmeden sonra üretilir. Antikor avidite testleri, yüksek aviditeli antikor-antijen komplekslerinin, karmaşık oluşumun ayrılması veya önlenmesi için daha fazla enerji gerektirmesi ilkesine dayanmaktadır.
Test kuyusunda, düşük aviditeli antikor ya 8 M üre ile yıkanarak (ayrışma) uzaklaştırılır ya da serum seyreltici sıvısı içinde protein denatüre edici ajan guanidin hidroklorür kullanılarak bağların oluşması engellenir. Kontrol kuyuları normal yıkama ve seyreltici sıvıyla muamele edilir. Katı faz kompleksli antikorlar daha sonra hem test hem de kontrol kuyucuklarında tespit edilir.
Bir antikor yüksek istekliliğe sahipse, test ve kontrol kuyucuğu okuması arasında önemli bir fark yoktur, çünkü bu kompleksler kolayca ayrılmaz veya oluşmaları engellenemez. Hamilelikte kızamıkçık ve Toksoplazma enfeksiyonlarının tedavisinde enfeksiyon zamanlamasının belirlenmesine yardımcı olarak avidite testleri paha biçilmezdir.
Serum Dışı Numunelerde Seroloji
IgG ve IgM yakalama ELISA’ları, idrar ve tükürük örneklerinin testi için uyarlanmıştır. Bunlar non-invaziv örnekler olduğu için çocuklar ve kan örneği almanın zor olduğu intravenöz uyuşturucu kullananlar gibi diğer gruplar için tercih edilmektedir. Tükürük testi ile serolojik tanı artık kızamık, kabakulak ve kızamıkçık için mevcuttur. HIV enfeksiyonunun geniş ölçekli serolojik gözetimi, idrar ve tükürüğün test edilmesiyle yapılmaktadır.
IgG avidite testi
Avidite testi ücreti
Avidite testi Kadınlar Kulübü
Rubella avidite testi nedir
Avidite değeri kaç olmalı
CMV IgG avidite testi
CMV IgG avidite yüksek çıkması
CMV avidite testi
Serolojik testlerin yorumlanması ve kullanımı
ELISA’ları yarı veya tam otomatikleştirme yeteneği, bu testleri çok sayıda laboratuvara sunmuştur. Eski testler teknik olarak zahmetliydi ve yalnızca birkaç uzman laboratuvarla sınırlıydı.
ELISA teknolojisindeki istismar, pek çok hassas hasta grubunda viral enfeksiyonların öneminin farkında olmakla birlikte, serolojiyi virüs teşhisinin temel dayanağı haline getirmiştir.
Viral hastalıklar başta olmak üzere enfeksiyonların teşhisi için artık seroloji sağlam bir şekilde kurulmuştur. Daha yeni teknoloji, rutin tanı testlerinin çoğunun genel mikrobiyoloji veya diğer uzman olmayan laboratuvarlar tarafından yapılabileceği anlamına gelir.
Akut enfeksiyonların teşhisi
Serolojik çalışmalar bulaşıcı hastalıkların teşhisine önemli ölçüde katkıda bulunur. Normalde, serolojik bir doğrulama, hastalığın başlangıcından hemen sonra (akut) alınan bir serum örneğinin ve 1-2 hafta sonra ikinci bir örneğin (iyileşme) incelenmesini gerektirir.
Akut ve uygun numuneler arasında, antikor veya serokonversiyonda negatiften pozitif antikor durumuna dört kat artış, akut enfeksiyonu gösterir. Bununla birlikte, spesifik IgM ve IgG’nin saptanması için yeni teknolojiler, laboratuvarın tek bir serum örneğinde teşhis koymasını veya şüpheli enfeksiyonu ekarte etmesini sağlar.
Bunun için ELISA’lar mikrobiyoloji laboratuvarları tarafından yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Ne IgM ne de IgG tespit edilmezse, hasta organizmaya maruz kalmamıştır veya numune çok erken alınmıştır. Çoğu virüse karşı IgM antikoru semptomların başlamasından sonraki 1 hafta içinde tespit edilebildiğinden, bu zamanda alınan bir örnek, viral IgM için negatifse, yeni veya mevcut enfeksiyonu dışlamak için yeterlidir.
Spesifik IgM normalde yalnızca 3 ay tespit edilebilir, ancak daha hassas testler IgM’yi 12 aya kadar tespit edebilir. IgG ancak daha sonra mevcut olacağından, spesifik IgG varlığında veya yokluğunda pozitif bir IgM reaksiyonu, yeni enfeksiyonu gösterir.
Spesifik IgG yaşam için pozitif kalır, bu nedenle tek başına IgG’nin negatif IgM ile varlığı, geçmiş bir enfeksiyonu ve çoğu durumda daha fazla enfeksiyondan o spesifik organizmaya karşı bağışıklığı gösterir. Test seçiminin ve sonucun yorumlanmasının klinik duruma ve semptomların başlangıç tarihine bağlı olduğu açıktır ve bu nedenle her zaman laboratuvara bildirilmelidir.
Bağışıklığı doğrulamak için antikor tespiti
Aşılama sonrası, istihdam öncesi, hamilelik, nakil öncesi gibi birçok klinik durumda veya enfeksiyonlarla temasa geçebilecek bağışıklığı baskılanmış hastalarda enfeksiyonlara karşı bağışıklığın doğrulanması gereklidir. Koruyucu antikoru tespit etmeye yönelik testler hassas olmalı ve spesifik IgG için test yapılmasını gerektirmelidir. Viral spesifik IgG ELISA, IFA veya lateks aglütinasyon testi gibi toplam antikor testleri kullanılır.
Kızamık, kabakulak, kızamıkçık ve hepatit B aşılamasından sonra serokonversiyon ve bağışıklığı sağlamak için aşılama sonrası seroepidemiyolojik araştırmalar, aşılama programlarının etkililiğinin değerlendirilmesinin hayati bir parçasını oluşturmuştur.
Otomatikleştirilebilir hassas ELISA’lar, aşılama sonrası toplu taramayı uygulanabilir hale getirdi. Hepatit B’ye karşı antikor, uluslararası birimlerde ifade edilir ve bu miktar belirleme yeteneği, klinisyenin takip hızlandırıcıların zamanlamasına karar vermesine izin verir.
Kızamıkçık ve hepatit B’ye karşı bağışıklık, birçok sağlık çalışanının istihdam edilmesi için bir ön şarttır. Suçiçeği zoster virüsü, kızamık ve kabakulak gibi diğer enfeksiyonlara karşı bağışıklık, özellikle çocuklarla veya bağışıklığı baskılanmış hastalarla çalışanlar için hem kendilerini korumak hem de enfeksiyonun duyarlı hastalara yayılmasını önlemek için arzu edilir.
Suçiçeği zoster enfeksiyonuna duyarlı olanlar ve su çiçeği hastalığına maruz kalanlar, duyarlı hastaları enfeksiyona maruz bırakmamak için işten çıkarılmalıdır.
Hamilelik sırasında, kızamıkçığa karşı koruyucu antikoru tespit etmek için tarama tüm hastalara sunulur, hassas hastalar doğum sonrası aşılanır. Tüm hastaların hepatit B virüsü açısından taranması ve enfeksiyonun dikey geçişini önlemek için enfekte annelerin bebeklerine hepatit B aşısı yapılması önerilmektedir.