NORMATİF ANALİZE KARŞI POZİTİF ANALİZ
Ekonomistlerin oynadığı iki rolü netleştirmeye yardımcı olmak için, dilin kullanımını inceleyerek başlıyoruz. Bilim adamları ve politika danışmanlarının farklı hedefleri olduğundan, dili farklı şekillerde kullanırlar. Örneğin, iki kişinin asgari ücret yasalarını tartıştığını varsayalım.
İşte duyabileceğiniz iki ifade:
POLLY: Asgari ücret yasaları işsizliğe neden oluyor.
NORMA: Hükümet asgari ücreti yükseltmeli.
Şimdilik bu ifadelere katılıp katılmadığınızı göz ardı ederek, Polly ve Norma’nın yapmaya çalıştıkları şeyde farklı olduklarına dikkat edin. Polly bir bilim adamı gibi konuşuyor: Dünyanın nasıl çalıştığı hakkında bir iddiada bulunuyor. Norma bir politika danışmanı gibi konuşuyor: Dünyayı nasıl değiştirmek istediği konusunda bir iddiada bulunuyor.
Genel olarak, dünya hakkındaki ifadeler iki türdür. Polly’ninki gibi bir tür pozitiftir. Olumlu ifadeler açıklayıcıdır. Dünyanın nasıl olduğu hakkında bir iddiada bulunurlar. Norma’nınki gibi ikinci bir ifade türü normatiftir. Normatif ifadeler kuralcıdır. Dünyanın nasıl olması gerektiği hakkında bir iddiada bulunurlar.
Olumlu ve normatif ifadeler arasındaki temel fark, onların geçerliliğini nasıl yargıladığımızdır. Prensip olarak, kanıtları inceleyerek olumlu ifadeleri onaylayabilir veya çürütebiliriz. Bir ekonomist, zaman içinde asgari ücretlerdeki değişiklikler ve işsizlikteki değişiklikler hakkındaki verileri analiz ederek Polly’nin ifadesini değerlendirebilir.
Buna karşılık, normatif ifadeleri değerlendirmek, gerçeklerin yanı sıra değerleri de içerir. Norma’nın ifadesi yalnızca veriler kullanılarak değerlendirilemez. Neyin iyi ya da kötü politika olduğuna karar vermek sadece bir bilim meselesi değildir. Aynı zamanda etik, din ve siyaset felsefesi hakkındaki görüşlerimizi de içerir.
Tabii ki, olumlu ve normatif ifadeler ilişkili olabilir. Dünyanın nasıl çalıştığına dair olumlu görüşlerimiz, hangi politikaların arzu edilir olduğuna dair normatif görüşlerimizi etkiler.
Polly’nin asgari ücretin işsizliğe neden olduğu iddiası, eğer doğruysa, Norma’nın hükümetin asgari ücreti yükseltmesi gerektiği yönündeki sonucunu reddetmemize yol açabilir. Yine de normatif sonuçlarımız yalnızca pozitif analizden gelemez. Bunun yerine, hem pozitif analiz hem de değer yargıları gerektirirler.
Ekonomi okurken, olumlu ve normatif ifadeler arasındaki farkı aklınızda bulundurun. Ekonominin çoğu sadece ekonominin nasıl çalıştığını açıklamaya çalışır. Yine de çoğu zaman ekonominin amacı, ekonominin işleyişini iyileştirmektir. İktisatçıların normatif açıklamalar yaptığını duyduğunuzda, bilim adamı olmaktan politika danışmanına kadar çizgiyi aştıklarını bilirsiniz.
WASHINGTON’DA EKONOMİSTLER
Başkan bir keresinde tek kollu bir ekonomist bulmak istediğini söylemişti. İktisatçılarından tavsiye istediğinde, her zaman yanıtladılar.
Truman, ekonomistlerin tavsiyelerinin her zaman doğru olmadığını anlamakta haklıydı. Bu eğilimin kökleri, Ekonominin On İlkesinden birine dayanmaktadır: İnsanlar ödünlerle karşı karşıyadır. Ekonomistler, çoğu politika kararında ödünleşimlerin yer aldığını biliyorlar.
Bir politika, öz sermaye pahasına verimliliği artırabilir. Gelecek nesillere yardımcı olabilir ama şimdiki nesillere zarar verebilir. Tüm politika kararlarının kolay olduğunu söyleyen bir ekonomist, güvenilmemesi gereken bir ekonomisttir.
Normatif önerme örnekleri
Pozitif analiz Nedir
Normatif ekonomi Nedir
Pozitif ve normatif iktisat örnek
Normatif önerme örnekleri iktisat
Normatif iktisat örnek
Normatif ifade Nedir
Pozitif iktisat nedir
Truman, ekonomistlerin tavsiyelerine güvenen başkanlar arasında yalnız değildi. 1946’dan beri Amerika Birleşik Devletleri başkanı, üç üyeden ve birkaç düzine ekonomistten oluşan bir kadrodan oluşan Ekonomik Danışmanlar Konseyi’nden rehberlik aldı. Ofisleri Beyaz Saray’a sadece birkaç adım uzaklıkta bulunan konseyin, cumhurbaşkanına tavsiyede bulunmak ve Başkanın yıllık Ekonomik Raporunu yazmaktan başka bir görevi yoktur.
Başkan ayrıca birçok idari departmandaki ekonomistlerden girdi alır. Hazine Bakanlığı’ndaki ekonomistler vergi politikasının tasarlanmasına yardımcı olur. Çalışma Bakanlığı’ndaki ekonomistler, işgücü piyasası politikalarının formüle edilmesine yardımcı olmak için işçiler ve iş arayanlarla ilgili verileri analiz ediyor. Adalet Bakanlığı’ndaki ekonomistler, ülkenin antitröst yasalarının uygulanmasına yardımcı oluyor.
Ekonomistler ayrıca hükümetin idari şubesinin dışında da bulunur. Politika önerilerinin bağımsız değerlendirmelerini elde etmek için Kongre, ekonomistlerden oluşan Kongre Bütçe Ofisi’nin tavsiyelerine güvenir.
Ülkenin para politikasını belirleyen yarı devlet kurumu olan Federal Rezerv, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ve dünyadaki ekonomik gelişmeleri analiz etmek için yüzlerce ekonomist istihdam ediyor.
“Bütün ekonomistler uç uca yatırılsaydı, bir sonuca varamazlardı.” George Bernard Shaw’ın bu esprisi açıklayıcı. Bir grup olarak ekonomistler, politika yapıcılara çelişkili tavsiyeler verdikleri için sıklıkla eleştirilirler. Başkan Ronald Reagan bir keresinde, eğer Trivial Pursuit oyunu ekonomistler için tasarlanmış olsaydı, 100 soru ve 3.000 cevabı olacağı konusunda şaka yapmıştı. İktisatçılar neden politika yapıcılara çelişkili tavsiyeler veriyor gibi görünüyor?
İki temel neden var:
- Ekonomistler, dünyanın nasıl çalıştığına dair alternatif pozitif teorilerin geçerliliği konusunda hemfikir olmayabilirler.
- Ekonomistler farklı değerlere ve dolayısıyla hangi politikanın başarmaya çalışması gerektiğine dair farklı normatif görüşlere sahip olabilir.
Bu nedenlerin her birini tartışalım.
BİLİMSEL KARARLARDAKİ FARKLAR
Birkaç yüzyıl önce, gökbilimciler güneş sisteminin merkezinde dünyanın mı yoksa güneşin mi olduğunu tartışıyorlardı. Daha yakın zamanlarda, meteorologlar dünyanın “küresel ısınma” yaşayıp yaşamadığını ve eğer öyleyse nedenini tartıştılar. Bilim, etrafımızdaki dünya hakkında bir anlayış arayışıdır. Araştırma devam ederken bilim adamlarının gerçeğin hangi yönde olduğu konusunda anlaşamamaları şaşırtıcı değildir.
Ekonomistler genellikle aynı nedenle aynı fikirde değiller. Ekonomi genç bir bilim ve hala öğrenilecek çok şey var. Ekonomistler bazen aynı fikirde değiller çünkü alternatif teorilerin geçerliliği veya önemli parametrelerin boyutu hakkında farklı önsezileri var.
Örneğin, ekonomistler, hükümetin bir hanehalkının gelirine veya tüketimine (harcamasına) dayalı olarak vergi toplaması gerekip gerekmediği konusunda anlaşamazlar. Mevcut gelir vergisinden tüketim vergisine geçişin savunucuları, değişikliğin haneleri daha fazla tasarruf etmeye teşvik edeceğine inanıyor, çünkü tasarruf edilen gelir vergilendirilmeyecektir.
Daha yüksek tasarruf, üretkenlik ve yaşam standartlarında daha hızlı büyümeye yol açacaktır. Mevcut gelir vergisinin savunucuları, hanehalkı tasarruflarının vergi kanunlarındaki bir değişikliğe pek yanıt vermeyeceğine inanıyor. Bu iki iktisatçı grubu, vergi teşviklerine karşı tasarrufun tepkisi konusunda farklı olumlu görüşlere sahip oldukları için vergi sistemi hakkında farklı normatif görüşlere sahiptir.