Üst Düzey Yöneticiler
IBM'in 2015 yılına ait daha yakın tarihli bir araştırmasında, ankete katılan üst düzey yöneticilerin beşte dördü, sık sık yeni veya alternatif iş modelleri denediklerini belirtti. Yöneticilerin büyük bir kısmı, iş modeli inovasyonunun bir şirketin başarısı için ürün inovasyonlarından daha alakalı olduğunu düşünüyor.
Yukarıda bahsedilen IBM çalışmasında, iş modeli inovasyonunun olağanüstü bir örneği olarak Uber şirketi verildi. 2009 yılında kurulan Uber'in piyasa değeri, şimdiden tüm kiralık araç şirketlerinin toplam piyasa değeri toplamını aşıyor.
Ankete katılan CEO'lardan biri, bu bağlamda iş modeli inovasyonunu “tamamen farklı bir iş modeline sahip bir rakibin sektörünüze girip sizi dümdüz ettiği” bir duruma atıfta bulunan “Uber Sendromu” olarak değerlendirdi.
2008 yılı araştırması çoğunlukla iş modeli inovasyonunun pazardaki diğer şirketlerle rekabet edebilmek için gelecek vaat eden bir farklılaşma fırsatı olduğu algısını sunarken, bu arada görüş de değişti.
Günümüzde iş modeli inovasyonu, yerleşik iş modelleri için gerçek bir tehdit olarak algılanıyor. Değişen rekabet ortamlarında, günümüzde birçok sektör yeni iş modelleriyle karşı karşıya kalabilir. Bu arka plana karşı, iş modelleri sürdürülebilir bir iş başarısı için çok önemli bir rol oynamaktadır.
Ayrıca, potansiyel aktörler genellikle yerleşik rakipler değil, dijital start-up'lar gibi pazarlara yeni girenler olduğundan, yeni ortam kendi iş modeline yönelik potansiyel tehditleri izlemeyi zorlaştırıyor.
Ankete katılan pek çok CEO da bu oldukça yeni olgunun kendi sektörlerinde daha sık meydana geldiğini belirtiyor. Yeni iş modelleriyle birleşen yeni teknolojiler, bugün yerleşik şirketlerin günlük işlerinin bir parçası.
Akademik literatür de bu olguyu doğrulamaktadır. Chesbrough ve Rosenbloom gibi önceki makalelerden bazıları, genellikle hala yenilik literatürü ile ilişkilendirilir veya kavramı yalnızca ilk aşamalarında görür. Hamel (2000) dışında, daha sonraki bir aşamada iş modelinin inovasyonunu kilit bir rol olarak ele alan yaklaşımlar geliştirilmiştir.
İş modeli inovasyonu bağlamındaki araştırmalar, yalnızca Amazon, Google veya Facebook gibi e-iş sektöründeki başarılı şirketlerle sınırlı kalmamış, aynı zamanda köklü şirketlerin iş modeli inovasyonu konusundaki başarılarını veya kayıp fırsatlarını da ele almıştır. Ürün ve hizmet inovasyonu veya stratejik yeniden yönlendirme gibi mevcut kavramlarla olan ilişki de değerlendirildi ve böylece iş modeli inovasyonu daha da belirlendi.
Literatürde iş modeli inovasyonunun şirketlerin başarısıyla ilişkisini doğrulayan çok sayıda çalışma da bulunabilir. Başarıyla ilgili bu ilişkinin her tür şirkete ve çok çeşitli endüstrilere uygulanabileceği görüşü geçtiğimiz birkaç yılda yerleşmiştir. Özellikle, bir iş modeli yenilikçisinin tüm bir endüstri üzerinde kalıcı bir etkiye sahip olma ve tamamen yeni bir pazar yaratma yeteneği, birçok makalede baskın bir rol oynamaktadır.
Örneğin, şunları buldu: "Bütün firmaların iş modelleri vardır, ancak endüstri yapılarını şekillendiren efsanevi firmalar -Google ve Apple Computer gibi- kendilerini ve müşteriler ve tedarikçilerle olan etkileşimlerini organize eden iş modeli yenilikçileridir.
Üst düzey yönetici unvanları
Üst düzey yöneticiler Kimlerdir
CFO Maaşları
Ceo nun üstü kimdir
CFO açılımı
Şirket yönetici unvanları
Ceo Nedir
Orta düzey yönetici nedir
Kavramın başarısı ve önemi ile ilgili geniş bir fikir birliği olmasına rağmen, literatürde iş modeli inovasyonu ile ilgili çeşitli araştırma akışları tanımlanabilir. Yaklaşımlar, iş modeli inovasyonunun dönüştürücü bir karaktere sahip olduğu ve dolayısıyla daha önce ele alınan statik yaklaşımların karşılığı olduğu varsayımına dayanmaktadır.
Literatürde gösterilen yaklaşımlar iki boyut temelinde farklılaştırılabilir. İlk boyut, iş modeli inovasyonu için bileşenlerin yapısal çerçevesinin tanımına atıfta bulunur.
Bir soru, iş modeli inovasyonundan önce yapısal bir bileşen çerçevesinin (ex ante) var olup olmadığı veya inovasyondan sonra yeni model aracılığıyla mı yoksa yapısal bir çerçeve tanımının tamamen terk edilip edilmediğidir. İnovasyon çabaları hakkında bir açıklama, ancak mevcut bir yapısal çerçeve hakkında bilgi varsa, iş modeli inovasyonundan önce yapılabilir.
Literatürde var olan yaklaşımların sınıflandırılmasında daha önemli olan ikinci boyut, iş modeli inovasyonunun yapılanma derecesini ifade etmektedir. Burada iş modeli inovasyonunun bir şirket yönetimi tarafından gerçekleştirilen yapılandırılmış bir plana göre mi yapıldığı yoksa iş modeli inovasyonunun daha deneysel olarak mı gerçekleştirildiği farklılaştırılmaktadır.
Tanıtılan boyutlara göre literatürdeki yaklaşımları sınıflandırır. Aşağıda bireysel kadranlar ve bunların en önemli temsilcileri gösterilmektedir.
İlk kadran, önceden somut bir eylem kapsamı tanımlamadan, iş modeli inovasyonu için deneysel bir prosedür öngören yaklaşımları temsil eder. Bu yaklaşımlar, iş modeli yeniliği için maksimum serbestlik dereceleri ile karakterize edilirken, iş modeli yönetimi için en az yapılandırma yardımını sunar. Bu bakış açısının temsilcileri, örneğin, iş modeli inovasyonu için bir deneme-yanılma yöntemi öneren kişilerdir.
Casadesus-Masanell ve Ricart'ın (2010) tümevarım yaklaşımı da bu kategoriye atanabilir. Demil ve Lecocq (2010), bileşenlerin ex ante tanımının, yeni modelle ilgili olarak iş modeli inovasyonunu çok fazla sınırladığını belirtmektedir. Yazarlar I ve III arasında bir orta yol seçiyor ve sadece birkaç temel bileşen tanımlıyor.
İkinci çeyrek, iş modeli literatürünün sınıflandırılması için sadece küçük bir rol oynamaktadır. Yapılandırılmış ve metodik iş modeli inovasyonunu (temel) bileşenlerin tanımı olmadan hayal etmek zordur. Üçüncü ve dördüncü çeyrekler daha önemlidir ve iş modellerinin yapısal çerçevesinin önceden belirlenmiş bir tanımını öne sürer.
Bunlar aynı zamanda burada sunulan iş modelinin son yıllarda literatürde hakim olan bileşenle ilgili görünümüyle de örtüşmektedir. Bu bağlamda, iş modeli inovasyonunun ne şekilde bir deneyin veya bir yönetim planının sonucu olduğunun daha da farklılaştırılması gerekmektedir. Bu iki yaklaşım, günümüzde literatürde iş modeli inovasyonu için baskın olarak tanımlanmaktadır.
Üçüncü çeyreğin önemli bir temsilcisi, iş modeli inovasyonunun önde gelen iki biçiminden birini şekillendiren Chesbrough'dur. Chesbrough'un iş modeli yeniliği konusundaki çalışmaları 2002 yılına kadar izlenebilir. İş modeli yönetimi bağlamındaki diğer yazarlar gibi, Chesbrough da ilk çalışmalarında esas olarak yenilik yönetimine odaklandı.
Önemli Ar-Ge yatırımlarına ve son teknoloji araştırma tesislerine rağmen şirketleri iş ortamından yeni bulgular kullanmaktan alıkoyan şeyin ne olduğunu inceledi. Chesbrough, bu şirketler için inovasyon sürecinin açılmasının temel olduğu ve başarının ancak yeni inovasyon anlayışının uygun, açık bir iş modeline yerleştirilmesinden sonra geleceği yaklaşımını geliştirdi. Konsept iş modeli inovasyonuna bakışı burada da belirginleşiyor.
İş Modeli Tanımları
İş modeli terimi, çeşitli disiplinlerde kullanılmış ve bu da kavrama farklı temel açıklayıcı yaklaşımlara yol açmıştır. Bu tematik heterojenlik, özellikle çoğu durumda bağlama özgü olan veya yalnızca iş modeli bileşenleri gibi alt alanları kapsayan mevcut tanımlarda yansıtılır.
Olası iş modeli tanımlarına bakıldığında genellikle iki bakış açısı ayırt edilebilir. Bir yandan, iki terminolojinin kısmi tanımlarından iş modeli tanımları türetilerek basitleştirilmiş bir bakış açısı benimsenebilir. Ancak bu yöntem, iş modeli teriminin özgüllüğü hakkında çok az bilgi veren ve ilgili özellikleri ihmal eden çok genel kavramlara yol açar.
Öte yandan, çeşitli araştırma akışlarıyla birlikte basitleştirilmiş görünümün saf kesişimsel bakış açısını içeren entegre bir iş modeli tanımı vardır. Burada, kapsamlı ve spesifik bir iş modeli tanımı çıkarmak için farklı düşünce okullarını ve iş modeli araştırmasının sayısız spesifik anlayışını birleştirme girişiminde bulunulur.
Bu nedenle, entegre bir iş modeli tanımı elde etmek için konu ile ilgili, işlevsel ve teleolojik yönler aşağıdaki bölümlerde sistematik olarak ele alınmaktadır. Konuyla ilgili yönler, açıklanacak olan çağrışımların konusuna ve yapısına atıfta bulunurken, işlevsel yönler, işlevleri veya çalışma şekli ile ilgilidir.
Teleolojik yönler düşünüldüğünde, amaçlar ve amaçlar önemlidir. Spesifik, entegre bir iş modeli tanımının amacına ancak terimin kapsamlı bir analizi ile ulaşılabilir. Bu amaçla, toplamda oldukça kapsamlı ve anlaşılır bir iş modeli kavramının en sık kullanılan ve en son tanımları belirlenmiştir.
Tanımlar, iş modeli terimiyle ilgili olarak önemli farklılıklar göstermektedir. Bu yazarların büyük çoğunluğu, iş modellerinin genel yapısını tanımlarında birleştirir ve iş modellerini birkaç kısmi modele ayırır.
İş modellerinin bu kavramsal anlayışının yanı sıra, tanımlar ayrıca referans çerçevelerini, mimariyi ve araçları konu ile ilgili bir bakış açısıyla göstermektedir. Prensipte, Afuah ve Tucci de iş modellerini bir temsil ve soyut, kurumsal bir referans çerçevesi olarak anlıyor, ancak çok daha yüksek bir soyutlama düzeyine sahip.
Benzer şekilde mimari, iş modeli kavramının bir yorumu olarak görülebilir. Bunu ilgili bilgi akışlarını içeren şirketin en önemli hizmetlerinin mimarisi olarak tanımlarken, bir şirketin tüm mimarisini temel mantık olarak özetlemektedir.
Sonuç olarak, bazı yazarların iş modeline ilişkin bu daha açıklayıcı kavramsallaştırmalardan ayrı olarak araçsal bir bakış açısı benimsediği ortaya çıkmaktadır. Örneğin Osterwalder, iş modellerini yalnızca örneklemek için değil aynı zamanda bir şirketin temel mantığını yönetmek için de kullanılabilecek kavramsal bir araç olarak anlıyor.
Toplamda, farklı iş modeli tanımlarının işlevsel yönleri homojen bir resim oluşturur. İş modeli operasyonlarının varsayılan işlevleri veya biçimlerinin, konuyla ilgili yönler tarafından güçlü bir şekilde belirlendiği açıktır. Bir şirketin ilgili faaliyetlerinin ve etkileşimlerinin basitleştirilmiş ve toplu temsilinin işlevleri, ilgi odağıdır.
Eriksson, bir şirket içindeki karmaşık ilişkileri açık ve toplu bir şekilde sunmak için iş modellerini kullanır. Her iki yaklaşım da iş modelinin kavramsal olarak basitleştirilmiş bir şekilde sunması beklenen bir dizi gerekli süreç ve faaliyeti açıkça ele almaktadır.
Is modeli Örnekleri
B2b is modeli Nedir
Başarılı iş modelleri
Girişimcilik Is modeli
Is modeli geliştirme
İş modeli ve is planı farkı
İs modeli türleri
Kanvas Is modeli Örnekleri
Farklı kurumsal parametrelerin etkileşimlerine odaklanırken, bir iş modelindeki aktörlere ve açıklanması gereken ilgili etkileşimlere odaklanır. İş modeli işlevleri bağlamında daha yüksek düzeyde bir soyutlama üstlenirler. Bu yazarlar, bir iş modelinin bir şirketin ilgili ve karakteristik faaliyetlerini göstermesi ve tanımlaması gerektiğini, tercihen mal ve hizmetlerin üretimi ve finansal başarı ile ilgili tüm ilgili soruları yanıtlaması gerektiğini iddia eder. Benzer şekilde bu soyut, işlevsel görüşü benimser, ancak ilgili yönleri belirtmeden.
Teleolojik yönlere, başka bir deyişle, iş modellerinin hedef odaklı ve amaca yönelik doğası ile ilgili olarak, tanımlar farklı bakış açıları sunar. Hedeflerden tipik olarak yalnızca dolaylı olarak bahsedilir ve birçok tanım hiç bir şey sağlamaz.
Genel olarak şirketin bir bütün olarak anlaşılmasını ve mal ve hizmet üretiminin temel mantığını, özellikle değer önerisini, tüketici ihtiyaçlarının tatminini, şirketin genel başarısını ve daha fazla varlığı veya gelişimini geliştirme hedefinin ötesinde. İş modeli de kavramın temel hedefleri olarak tanımlanabilir.
Treacy ve Wiersema, bir şirketin değer önerisinin kavramsal düzeyi ile operasyonel gerçekleşme, yani iş modelinde müşteri yararı yaratılması arasında ayrım yapar. Rayport ve Jaworski, bir iş modelinin amaçları konusunda benzer bir anlayışa sahiptir ve ayrıca ihtiyaç tatminini analiz ederken rakiplerden farklılaşmayı da göz önünde bulundurur.
Afuah ve Tucci, tanım gereği hizmetin yerine getirilmesi, ihtiyaç tatmini ve şirketin karlılığı arasındaki bağlantıyı kurar. İş modelinin temel bir hedefi olarak kurumsal başarıya odaklanır, hizmetleri ve tüketici ihtiyaçlarının tatminini örtük olarak ele alır.
Giderek birbirine bağımlı olan bu hedeflere ek olarak, bazı tanımlar, iş fikirlerinin daha fazla geliştirilmesi veya yeniden geliştirilmesi gibi yeni hedefleri de göz önünde bulundurur. Eriksson ve Penker, yeni kurumsal fikirlerin ve yeni olasılıkların tanımlanmasına özel önem vermelerine rağmen, benzer bir anlayışa sahiptir.
Özetle, konuyla ilgili yönler kapsamında sırasıyla şirketin mimarisine ilişkin açıklayıcı, grafiksel tasvire odaklanan entegre bir iş modeli tanımı türetilebilir. İşlevsel bir bakış açısından, ilgili kurumsal faaliyetlerin toplu ve basitleştirilmiş açıklaması odak noktası olmaya devam ediyor.
Teleolojik yönler, değer önerisini, müşteri memnuniyetini, uzun vadeli karlılığı ve iş fikirlerinin daha da geliştirilmesini sağlamak için bir iş modelinin uygulanabileceğini göstermektedir. Bu, rekabet avantajlarının korunması veya üretilmesi olarak özetlenebilir.
Ayrıca, analiz edilen tanımlara dayalı olarak, iş modelinin araçsal bir görünümü belirlenebilir. Bu bağlamda, bir şirketin tanımlanması, analizi ve yapılandırılması açısından tüm yönetim, uzun vadeli iş faaliyetlerini güvence altına almak ve teşvik etmek için iş modelleri aracılığıyla giderek daha fazla ele alınmaktadır. Burada, bir iş modelinin farklı aşamaları tarafından yönlendirilen bir yönetim sürecine odaklanılabilir.