Malzeme Miktarını Tahmin Etme Yönergeleri
Bir Serbest Bırakmanın Ardından Havada Olmak
AQ, zaman içinde atmosfere giren toplam malzeme miktarını ifade eder. Bu, doğrudan buhar salımı olabilir veya sıvının parlamasından veya havuz buharlaşmasından kaynaklanabilir (Chandrasekaran, 2010a). CEI senaryoları, malzemenin hem sıvı hem de buhar olarak salınacağını düşünür; CEI’nin AQ ile değişimi verilmiştir.
Amonyak Salınımına İlişkin Örnek Sorun
Amonyak, ortam sıcaklığında (30°C veya 86°F) kendi buhar basıncı altında 12 ft çapında ve 72 ft uzunluğunda yatay bir kapta depolanır. Hazneden çıkan en büyük sıvı hattı 2 inç çapındadır (50.8 mm). Pg (kap içindeki basınç) = 1064 kPa ölçer; T (kap içi sıcaklık)=30°C;Tb (normal kaynama noktası)=−33.4°C;ρ1 (sıvı yoğunluk)=594.5kg/m3; Cp/Hv=4.01×10−3; Δh (tanktaki sıvının yüksekliği)=3.66m; D (delik çapı)=50,8 mm; MW (molekül ağırlığı)=17.03.
Klor Salınımına İlişkin Örnek Problem
Ortam sıcaklığında (30°C veya 86°F) saklanan 1 tonluk bir klor silindirindeki 3⁄4 inçlik buhar bağlantısı kırıldı. Klor depolama kabı gösterilmiştir.
Pg (silindir içindeki basınç)=788.1kPa; Pa (mutlak basınç)=889.5kPa; MW (moleküler ağırlık) = 70.91; T (depolama sıcaklığı) = 30°C; D (delik çapı) = 19 mm.
Sayısal Risk Değerlendirmesi
Risk analizi, personel, çevre ve ekipmanlara yönelik risklerin sistematik olarak tanımlanması ve tanımlanması olarak tanımlanabilir. Bu nedenle Niceliksel Risk Değerlendirmesi (QRA), personel, çevre ve varlıklar için geçerli tehlikelerin tanımlanmasına ve uygulanabilir risklerin tanımlanmasına odaklanmalıdır. Risk değerlendirmesinin analitik unsurları, ilgili tehlikelerin belirlenmesini ve bunlardan kaynaklanan risklerin değerlendirilmesini içerir. Bunlar aynı zamanda başlatıcı olayların, nedenlerin ve sonuçların tanımlanmasını da içerir.
Tehlike Tanımlama (HAZİD)
Başlatan olayların tanımlanmasına genel olarak HAZİD denir. Başlangıçta olası tehlikeler ve kaza kaynakları hakkında geniş bir inceleme yapılır. Kritik tehlikeler daha sonra sonraki analiz seviyeleri için sınıflandırılır. Endüstrilerde kullanılan tehlike tanımlama araçlarından bazıları, kontrol listeleri, kaza ve arıza istatistikleri, HAZOP, detaylı çalışmalarla karşılaştırma ve önceki benzer proje, konsept, sistem, ekipman ve operasyonlardan elde edilen deneyimlerdir.
Kalitatif ve kantitatif risk analiz yöntemleri
Risk değerlendirme aşamaları
Risk DEĞERLENDİRME
ön tehlike analizi (pha)
Nitel risk değerlendirme Metotları
Kantitatif risk değerlendirme yöntemleri
Fazla , Az Hiç Ters analiz yöntemi
Risk Matrisi
Sebep Analizi
Neden analizi, olayların başlamasına yol açabilecek nedenleri tanımlar ve bu tür olayların olasılığını değerlendirir. Potansiyel kaza dizilerinin başlangıç noktası olacağından, tehlikelerin veya başlangıç olaylarının nedenini belirlemek önemlidir. Başlatıcı olayların belirlenmesi nitel bir yaklaşımla yapılır ve olayların başlama olasılığı nicel yaklaşımla yapılır.
Nitel analiz, olayları başlatan nedenleri ve olayların meydana gelmesiyle sonuçlanabilecek olası kombinasyonları tanımlar. Petrol ve gaz endüstrilerinde yaygın olarak kullanılan kalitatif analiz tekniklerinden bazıları HAZOP, Ön Tehlike Analizi (PHA), Arıza Modu ve Etkisi Analizi (FMEA) ve görev analizi ve hata modu analizi gibi insan hatası analizidir. Kantitatif tekniklerden bazıları Hata Ağacı Analizi (FTA), Olay Ağacı Analizi (ETA), sentez modelleri, Monte Carlo simülasyonu, BORA metodolojisi vb.
Hata Ağacı Analizi (FTA)
FTA, bir dizi ara olay aracılığıyla nihai olayı temel olaylarla ilişkilendirir. Bu, son olaydan başlayarak geriye doğru ilerlediği bir tümdengelim mantığıdır. Son olay yangın veya patlama olabilir. Olaylar, gösterildiği gibi farklı kapılardan ardışık olarak birbirine bağlanan nihai, ara ve temel olaylara bölünmüştür. Son olayın olasılığı VE kapısı ve VEYA kapıları kullanılarak hesaplanır.
Örnek sorun
Son bir olay olarak bir ateş topunun oluşumu için bir hata ağacı oluşturmak için bir örnek düşünün. Basınçlı kaptan LPG salınma olasılığı, kaynak hatasından veya operatör tarafından tahliye vanasının açılmasından kaynaklanmaktadır. Bu şekilde oluşan yanıcı karışım, herhangi bir tutuşturma kaynağı varsa tutuşacak ve alev topuna yol açacaktır. Gösterildiği gibi FTA kullanılarak gösterilen olaylar. LPG salınımı nedeniyle son olay ateş topudur. Hata ağacından aşağıdaki gibi tahmin edilebilir.
Olay Ağacı Analizi (ETA)
ETA, sonraki olaylar yoluyla ileriye doğru ilerlediği ve sonuçlara yol açtığı endüktif bir yaklaşımdır. ETA, karayolu tünelinden bir karayolu tankerinden LPG sızıntısını içeren aşağıdaki örnekte gösterilmiştir. Bir tutuşturma kaynağıyla karşılaşma olasılığı 0.45’tir. Bir yangın oluşursa, 0.20 olasılıkla bir patlamaya neden olabilir. Olay ağacı Şekil 3.29’da verilmiştir.
QRA’nın Dezavantajları
QRA’daki farklı yaklaşımlar farklı sonuçlar verir. Senaryo seçimi, risk değerlendiricisinin uzmanlığına bağlıdır. Çevre koşullarındaki, yani sıcaklık, nem ve rüzgar hızındaki değişiklik, sonuçları önemli ölçüde değiştirebilir. Her yazılım modeli, aynı sürüm senaryoları için farklı sonuçları simüle eder. Tüm ülkelerde kabul edilebilir risk limitlerini belirleyen yasalar yoktur. Olasılık için kullanılan veritabanı da sonuçlarda önemli bir fark yaratabilir.
Risk Kabul Kriterleri
Risk kabul kriteri, tesisin hesaplanan riskini kabul edilebilir limitlerle karşılaştırmak için önemlidir. Farklı ülkeler, proses endüstrileri için farklı kabul kriterleri takip etmektedir. Bu risk kriterlerinin kısa bir özeti gösterilmektedir.
HSE, Birleşik Krallık’a göre (mevcut tehlikeli endüstri için) risk kabul kriterleri, gösterilen ALARP (Makul Olduğu Kadar Düşük) üçgeni şeklinde ifade edilebilir. Şekilden, ihmal edilebilir riskin veya minimum risk kabul kriterlerinin yılda 1E‐6 olduğu görülebilir. Bu çizginin altında risk genel olarak kabul edilebilir ve risk ihmal edilebilir olarak kabul edilir.
Kabul edilebilir maksimum risk yılda 1E‐4’tür. Bu riskin üzerinde, risk tahammül edilemez veya kabul edilemezdir. Arada, riskin ancak daha fazla risk azaltmanın pratik olmadığı veya maliyetin kazanılan faydayla orantılı olmadığı durumlarda tolere edilebilir olduğu ALARP bölgesi bulunur.
Tehlike Değerlendirmesi
Çalışanların işle ilgili yaralanmalarını veya hastalıklarını önlemek için tehlike değerlendirmesi yapılır. Tehlikelerin değerlendirilmesi, fabrikadaki işçiler ve varlıklar için yanlış gidebilecek durumların dikkatli bir şekilde anlaşılmasıyla ilgilenir. Tehlike değerlendirmesi, sistem arızalanırsa ne olur, emniyet valfi çalışmıyorsa ne olur vb. içeren bir dizi soruyla yapılır.
(a) Ne zaman?
Fabrikada yeni bir iş süreci başlatıldığında veya iş sürecinde ya da operasyonda herhangi bir değişiklik olduğunda tehlike değerlendirmesi yapılır. Tesisin sağlıksız çalışma koşullarına sahip bölümü veya yeni kritik ekipmanların ilavesi veya kurulumundan önce tehlike değerlendirmesi yapılması zorunludur.
(b) Nasıl?
Tehlike değerlendirmesi, aşağıdaki bölümde açıklanan prosedürler aracılığıyla yapılır. Her türlü iş ve bunlarla ilgili faaliyetler tanımlanmalı ve listelenmelidir. Tehlike değerlendirmesi bu adımdan başlasa da, bir proses tesisinde yürütülmekte olan bir operasyonlar listesinden tehlikeli faaliyetlerin belirlenmesi, sağlam bir deneyim desteği gerektirir.