APA 7’ye Göre Tablo ve Şekil Nasıl Gösterilir? Örnekli Rehber

Ödev, rapor veya tezde veriyi tablo ve grafikle sunmak okuru yorar mı, yoksa işini kolaylaştırır mı? Cevap büyük ölçüde biçime bağlıdır. APA 7 tablo ve şekil kuralları, numaranın nereye yazılacağını, başlığın nasıl biçimlendirileceğini, notların nerede duracağını ve metinde nasıl atıf verileceğini açıkça tanımlar. Bu rehberde APA 7 tablo ve şekil gösterimini adım adım, Türkçe örneklerle anlatıyoruz.

Anlatım, Amerikan Psikoloji Derneği’nin (APA) 7. baskı yayın kılavuzunun genel ilkelerine dayanır. Bölümünüzün veya üniversitenizin kendi yazım kılavuzu varsa (ör. enstitü tez yazım kuralları), çelişen noktalarda o kılavuz önceliklidir. Teslimden önce mutlaka kendi kılavuzunuzla karşılaştırın.

APA 7’de Tablo ve Şekil Ne Demektir?

APA sisteminde görsel öğeler iki gruba ayrılır:

• Tablo: Satır ve sütunlardan oluşan, sayısal veya metinsel bilgiyi düzenli gösteren öğedir. Betimleyici istatistikler, karşılaştırma sonuçları ve sınıflandırmalar genellikle tabloyla verilir.
• Şekil: Tablo olmayan her görsel öğedir: grafik, diyagram, akış şeması, fotoğraf, harita, çizim, ekran görüntüsü.

Bu ayrım önemlidir; çünkü tablolar ve şekiller ayrı ayrı numaralandırılır. Bir çalışmada Tablo 1, Tablo 2 ve Şekil 1, Şekil 2 aynı anda bulunabilir. Grafik hazırlama tarafı için Excel’de grafik oluşturma rehberimize bakabilirsiniz; bu yazıda grafiği APA düzenine nasıl oturtacağınıza odaklanıyoruz.

Bir Tablonun Temel Parçaları

APA 7’ye göre düzgün bir tablo dört parçadan oluşur:

1. Numara: “Tablo 1” gibi, kalın (bold) yazılır ve tablonun üstünde yer alır.
2. Başlık: Numaranın bir satır altında, italik ve kısa ama açıklayıcı biçimde yazılır.
3. Gövde: Sütun başlıkları, satırlar ve hücrelerden oluşan asıl tablo.
4. Not: Gerekirse tablonun altına “Not.” ifadesiyle başlayan açıklama eklenir.

Şekiller de aynı mantığı izler: kalın numara, italik başlık, görsel ve gerekirse not. Yani hem tabloda hem şekilde numara ve başlık öğenin üstünde yer alır. Bu, eski APA 6 alışkanlığından (şekil açıklamasının alta yazılması) en belirgin farktır.

Adım 1: Tabloyu Metinde Önce Anın

Her tablo ve şekil metinde en az bir kez numarasıyla anılmalıdır. Okur, tabloyu görmeden önce neden ona bakması gerektiğini bilmelidir. Örnek cümleler:

• “Katılımcıların demografik özellikleri Tablo 1’de sunulmuştur.”
• “Şekil 2’de görüldüğü gibi, çalışma süresi arttıkça sınav puanları da yükselmektedir.”

“Aşağıdaki tabloda” veya “yukarıdaki şekilde” gibi konum ifadeleri yerine numara kullanın; sayfa düzeni değiştiğinde tablo başka sayfaya kayabilir. Tabloyu, ilk anıldığı paragraftan hemen sonra yerleştirmek en yaygın uygulamadır. Bazı kılavuzlar tüm tablo ve şekillerin kaynakçadan sonra eklere konmasını ister; bu durumda kılavuzunuza uyun.

Adım 2: Numara ve Başlığı Doğru Biçimlendirin

Numara satırına yalnızca “Tablo 1” yazın ve kalın yapın. Bir alt satıra italik başlığı yazın. Örnek:

Tablo 1
Katılımcıların Cinsiyet ve Sınıf Düzeyine Göre Dağılımı

Başlık yazarken dikkat edilecek noktalar:

• Başlık, tablonun içeriğini tek bakışta anlatmalıdır; “Sonuçlar” gibi genel ifadelerden kaçının.
• İngilizce yazılarda başlıklar “Title Case” ile yazılır. Türkçe metinlerde birçok kılavuz kelimelerin ilk harfinin büyük yazılmasını kabul eder; kurumunuzun tercihine bakın.
• Numara ve başlık sola yaslanır; ortalama yapılmaz.
• Numaralar çalışma boyunca sırayla artar: Tablo 1, Tablo 2, Tablo 3. Eklerdeki tablolar için “Tablo A1” gibi ek harfli numaralar kullanılabilir.

Adım 3: Tablo Gövdesini Sade Tutun

APA tabloları süssüzdür. Gövdeyi hazırlarken şu kurallar işinizi kolaylaştırır:

• Dikey çizgi kullanmayın. Yatay çizgiler de en aza indirilir: genellikle başlık satırının üstünde ve altında, bir de tablonun en altında.
• Renk ve gölgelendirme kullanmayın; gerekiyorsa yalnızca ayrım için hafif tonlar tercih edin.
• Her sütunun başlığı olsun; birimler başlıkta belirtilsin (ör. “Süre (dk)”).
• Ondalık basamakları sütun içinde tutarlı tutun. Ortalama ve standart sapma için genellikle iki ondalık yeterlidir.
• Sayıları aynı sütunda hizalı yazın; metin hücreleri sola, sayılar ondalık noktasına göre hizalanır.
• Kısaltma kullandıysanız (“Ort.”, “SS”, “n”) açılımlarını nota yazın.

Örnek bir betimleyici tablo şu yapıda olabilir (değerler yalnızca biçimi göstermek için uydurulmuş varsayımsal değerlerdir):

Grup	n	Ort.	SS
Deney	30	72.40	8.15
Kontrol	30	66.10	9.02

Türkçe metinlerde ondalık ayırıcı olarak virgül mü nokta mı kullanılacağı da kılavuza bağlıdır. Hangisini seçerseniz seçin, metin ve tablolar boyunca tutarlı olun.

Adım 4: Notları Ekleyin

Notlar tablonun hemen altına yazılır ve üç türü vardır:

1. Genel not: “Not.” (italik) ile başlar; kısaltmaları, birimleri veya tablonun kaynağını açıklar.
2. Özel not: Belirli bir hücre, satır veya sütuna ait açıklamadır; üst simge harflerle (ᵃ, ᵇ) işaretlenir.
3. Olasılık notu: Yıldızların anlamını belirtir; örneğin “*p < .05. **p < .01.”

Örnek genel not: “Not. n = grup büyüklüğü; Ort. = ortalama; SS = standart sapma.”

Tablo başka bir kaynaktan alındıysa veya uyarlandıysa bu bilgi de notta verilir: “Not. Yılmaz (2021, s. 45) çalışmasından uyarlanmıştır.” Kaynağın tam künyesi kaynakçada da bulunmalıdır. Kaynakçayı düzenli tutmak için Zotero ile kaynakça oluşturma adımları işinize yarar.

Adım 5: Şekilleri Aynı Mantıkla Hazırlayın

Şekil için numara (“Şekil 1“) ve italik başlık yine görselin üstüne yazılır. Görselin kendisi için şu ilkeler geçerlidir:

• Okunaklı yazı: Eksen etiketleri ve gösterge (lejant) metni, çıktı alındığında rahat okunacak boyutta olmalıdır.
• Eksenler adlandırılmış ve birimleri belirtilmiş olmalıdır (ör. “Haftalık çalışma süresi (saat)”).
• Gereksiz süsten kaçının: Üç boyutlu efektler, gölgeler ve arka plan desenleri veriyi okumayı zorlaştırır.
• Siyah-beyaz baskıda da anlaşılır olmasına dikkat edin; çizgi türleri veya desenlerle gruplar ayrışabilir.
• Gösterge görselin içinde veya hemen yanında yer alabilir; ayrıca başlıkta tekrar etmeye gerek yoktur.

Şeklin altına, gerekiyorsa “Not.” ile başlayan açıklama ekleyin. Fotoğraf veya başkasına ait bir çizim kullanıyorsanız kaynağı ve gerekiyorsa telif bilgisini notta belirtin.

Adım 6: Word’de Otomatik Numaralandırma ve Listeler

Numaraları elle yazmak, araya yeni bir tablo eklediğinizde tüm sıralamayı bozar. Word’ün resim yazısı özelliği bu sorunu çözer:

1. Tabloyu veya şekli seçin.
2. Başvurular > Resim Yazısı Ekle yolunu izleyin.
3. Etiket olarak “Tablo” veya “Şekil” seçin; listede yoksa Yeni Etiket ile oluşturun.
4. Konumu “Seçili öğenin üstü” yapın.
5. Numara satırını kalın yapın, başlığı bir alt satıra italik yazın.

Metindeki atıfları da Başvurular > Çapraz Başvuru ile ekleyebilirsiniz; numara değiştiğinde güncellenir. Tez ve uzun raporlarda istenen tablolar listesi ve şekiller listesi için Başvurular > Şekiller Tablosu Ekle komutunu kullanın. Bu mantık, Word’de otomatik içindekiler oluşturma rehberinde anlattığımız başlık stilleriyle aynıdır: önce düzgün etiketleyin, sonra listeyi tek tıkla üretin.

Örnek: Metin, Tablo ve Not Birlikte

Bir paragrafın içinde tablo şöyle akabilir: Önce metinde “Grupların final puanlarına ilişkin betimleyici istatistikler Tablo 2’de verilmiştir.” cümlesi yazılır. Hemen ardından kalın “Tablo 2” satırı, altına italik “Grupların Final Puanlarına İlişkin Betimleyici İstatistikler” başlığı, ardından sade çizgili tablo ve en altta “Not. Ort. = ortalama; SS = standart sapma.” notu gelir. Tablodan sonra metin, tabloyu tekrar etmek yerine öne çıkan bulguyu bir iki cümleyle yorumlayarak devam eder. Bu akış, okurun tabloyu ne zaman ve neden okuyacağını netleştirir.

Sık Yapılan Hatalar

• Numara ve başlığı tablonun altına yazmak.
• Tabloyu metinde hiç anmamak veya “aşağıdaki tablo” demek.
• Aynı bilgiyi hem tabloda hem şekilde hem de metinde ayrıntısıyla tekrar etmek. Metinde yalnızca öne çıkan bulguyu özetleyin.
• Excel’den kopyalanan tabloyu ızgara çizgileri ve renkleriyle bırakmak.
• Ekran görüntüsü olarak tablo eklemek; metin aranamaz ve çözünürlük düşük kalır. Mümkünse tabloyu Word içinde gerçek tablo olarak oluşturun.
• Kısaltmaları açıklamadan kullanmak.
• Başkasına ait tablo veya şekli kaynak göstermeden kullanmak.

Teslim Öncesi Kontrol Listesi

1. Tüm tablo ve şekiller sırayla numaralandırıldı mı?
2. Her biri metinde numarasıyla anıldı mı?
3. Numara kalın, başlık italik ve ikisi de öğenin üstünde mi?
4. Dikey çizgi yok, yatay çizgiler sade mi?
5. Ondalık basamaklar ve ayırıcı tutarlı mı?
6. Kısaltmalar ve kaynaklar notta açıklandı mı?
7. Tablolar listesi ve şekiller listesi güncellendi mi (Ctrl+A ardından F9)?

Sıkça Sorulan Sorular

APA 7’de tablo başlığı üstte mi altta mı yazılır?

Üstte yazılır. Önce kalın “Tablo 1” numarası, bir alt satıra italik başlık gelir; ardından tablo yer alır. Notlar ise tablonun altına eklenir.

Şekil açıklaması APA 7’de altta mı olmalı?

Hayır. APA 7’de şekil numarası ve başlığı da görselin üstüne yazılır. Görselin altına yalnızca gerekiyorsa “Not.” ile başlayan açıklama konur.

Grafik tablo mu sayılır, şekil mi?

Grafikler, diyagramlar, fotoğraflar ve haritalar şekil sayılır ve “Şekil” olarak numaralandırılır. Satır-sütun düzenindeki veri sunumu ise tablodur.

Tablo ve şekil numaraları birlikte mi ilerler?

Hayır, ayrı ilerler. Bir çalışmada Tablo 1, Tablo 2 ile birlikte Şekil 1, Şekil 2 bulunabilir. Her tür kendi içinde sıralı numaralandırılır.

Başka bir kaynaktan aldığım tabloyu kullanabilir miyim?

Kullanabilirsiniz; ancak tablonun altındaki notta kaynağı belirtmeniz ve tam künyeyi kaynakçaya eklemeniz gerekir. Yayımlanacak çalışmalarda telif izni de gerekebilir.